Trung Y xem bệnh như thế nào?

Lời tựa sách Y kinh tâm ngộ ký – Nhiệm Chi Đường

Dịch và chú thích: Phạm Duy Đức

Để xây một tòa nhà thì cần những kiến thức nào? Thầy tôi nói, thứ nhất cần bản thiết kế chi tiết một cách khoa học, thứ hai cần có tư duy mỹ thuật một cách nghệ thuật, thứ ba cần có năng lực chuyển hóa từ lý luận thành thực tiễn, có thể áp dụng lên thực địa, biến ý tưởng thành hiện thực một cách chắc chắn. Học Trung y cũng như vậy.

Các bạn có thể sẽ hỏi, chẳng phải học Trung y thì cần nhân tài khoa học xã hội (văn khoa) sao? Dụng văn để thông thạo y, thành công quá nửa?

Thầy tôi nói, học Trung y càng cần năng lực suy luận logic của khoa học tự nhiên (lý khoa), đương nhiên cũng không thể thiếu tích lũy kiến thức khoa học xã hội. Không có nền tảng kiến thức khoa học xã hội thì rất nhiều sách y không thể hiểu được, lại còn rất nhiều tư duy “thủ tượng[1]” kỳ diệu sẽ không thể triển khai ý tưởng ra được. Nếu không có tư duy logic của khoa học tự nhiên, đến lúc muốn đem y lý ứng dụng trên lâm sàng thì nhận ra trong tay tuy có ngàn phương mà diệu phương khó viết thay!

Do đó văn lý phải kiêm thông mới có thể thành y gia. Không biết “thức văn đoán từ”[2], khó mà làm y, không biết “cùng lý thông biến”[3] càng khó làm y. Do vậy một y gia xuất sắc bắt buộc phải dung hòa lý luận và thực tế, phải tinh thông văn học, phải suy luận cách chặt chẽ. Nếu thiếu bất kỳ yếu tố nào, đều rất khó để thực sự phát triển. Đây là lý do vì sao người học y thì nhiều mà người thành tựu lại ít.

Trước nay sở trường của thầy tôi thiên về khoa học tự nhiên, người khác phải dùng một tiếng để hoàn thành một bài toán logic, thầy chỉ cần nửa tiếng, mặt khác lại được điểm số cao nhất.

Thầy tôi nói, đây chỉ là chuyện xưa việc cũ, kinh nghiệm của hai mươi năm trước rồi, nhưng thầy vẫn nhớ lại y như cũ, vẫn sung sướng như xưa. Thầy thấy những bài toán logic này đều rất hưng phấn, vì nó chứa đầy tính thách thức tư duy suy luận logic. Mỗi lần giải được những  câu chứng minh trong đó cũng giống như leo lên đỉnh một ngọn núi cao vậy, cho ta cảm giác thành công. Do đó với toán logic, thầy trước nay đều thích giải bài khó. Thói quen này hình thành làm cho thầy khi gặp bệnh khó trên lâm sàng liền nhen lên tâm lý thách đấu, nhất định phải xử lý được vấn đề.

Sau đó thầy tôi giảng cho mọi người hình học tam giác đơn giản nhất cho đến hình học lập thể phức tạp.

Chẳng phải đang học Trung y sao? Lại giảng tới toán học vậy?

Thầy tôi nói, y dịch tương thông, “Kinh Dịch” giảng về tượng số học, trong hơn một năm qua, tư duy suy luận thủ tượng của các bạn trong đã dần dần được nâng cao rồi, nhưng cách suy diễn logic chặt chẽ, tư duy toán học vẫn còn chưa đủ. Mà muốn có hiệu quả trên lâm sàng, bắt buộc phải có cách tư duy này.

Ví như hình tam giác, tổng ba góc bằng 180 độ, đây là một định lý. Nếu bạn biết hai góc cộng lại bằng 130 độ thì có thể suy ra góc thứ ba bằng 50 độ không?

Từ dữ liệu đã biết để suy ra kết quả, sau đó thêm chứng minh, đó là cách tư duy logic một cách chặt chẽ.

Trên lâm sàng, khi các bạn nhìn thấy chứng chảy nước mũi trong, làm thế nào để suy luận ra pháp trị thông tuyên lý phế?

Dùng thông tuyên lý phế để điều trị chảy nước mũi trong là thành quả của kinh nghiệm suy luận, nhưng điều các bạn cần biết là thành quả này làm sao mà có được. Đầu tiên, các bạn cần đi tìm định lý, công thức. Những định lý, công thức này chính là những câu kinh văn lưu truyền trăm ngàn năm nay, đại đa số những câu kinh văn ấy thường nằm trong các tác phẩm kinh điển, như <Hoàng Đế nội kinh>, <Nạn kinh>…

Lúc này bạn tìm thấy “phế khai khiếu ở mũi”, đây là định lý thứ nhất, bạn lại tìm thấy “dương hóa khí âm thành hình”, đây là định lý thứ hai. Từ hai định lý này bạn có thể nghĩ tới nguồn gốc của chảy nước mũi trong là do trong phế có hàn, nước mũi là sản phẩm của “âm thành hình”. Nếu dương khí đầy đủ sẽ không thể biến thành nước trong mà sẽ hóa thành khí, làm vinh nhuận da lông toàn thân. Chỉ khi dương khí ở hung phế bất chấn[4] không thể hóa khí thì âm tà mới thừa lại, chảy ra ngoài thông qua mũi, nhắc nhở các bạn có hàn ở lý. Lúc này các bạn có thể chứng minh thông tuyên lý phế, dùng phương pháp ôn hóa hàn khí ở hung phế sẽ trị khỏi được chứng chảy nước mũi trong.

Khi đó các bạn kê cho bệnh nhân thuốc thành phẩm thông tuyên lý phế hoàn, bệnh nhân uống có tác dụng. Các bạn lại kê cho ngọc bình phong tán hợp quế chi thang để ôn hóa dương khí ở hung phế, bệnh nhân uống lại có tác dụng. Sau khi những suy luận đó được các bạn tự chứng minh thì lối tư duy sẽ linh hoạt mà mở rộng ra, dùng thuốc trên lâm sàng cũng từng bước cải thiện bệnh tật.

Do đó, Trung y xem bệnh như thế nào? làm sao để dạy người khác học Trung y? Vấn đề quan trọng không phải là xem học phái học thuyết của y gia nào, cũng không phải là theo học danh sư nào, mà việc đầu tiên là phải bồi dưỡng tư duy suy luận logic.

Từ rất nhiều định lý và công thức đã biết để mở ra thêm nhiều suy luận, sau đó thông qua các loại suy luận để giải quyết vấn đề cần chứng minh. Tức là trên lâm sàng cần phải công hạ được các bệnh tật khó.

Học y cũng như tu hành, phải “mạc y chỉ, pháp y chỉ, mạc dị y chỉ”[5], nghĩa là con người quý ở chỗ biết tự tham cứu lĩnh hội đạo lý, vận dụng những quy luật nguyên tắc đã biết để giải quyết mọi vấn đề ở mọi mức độ. “Tự y chỉ” nghĩa là dựa vào chính mình; “pháp y chỉ” nghĩa là tuân thủ các phép tắc, quy luật, định lý, công thức; “mạc dị y chỉ” là chớ dựa vào người khác hay những học thuyết, thậm chí chính thầy mình cũng không phải là chỗ dựa.

Phương tây có câu triết ngôn “tôi yêu thầy tôi, nhưng tôi càng yêu chân lý”[6]

Ở Trung Quốc, người thực sự tôn sư trọng đạo không phải là tôn một người nào đó, trọng một học thuật nào đó, mà là tôn trọng đạo lý quy tắc của trời đất.

Hiện nay rất nhiều người học y chỉ muốn có được những bài thuốc bí mật, những kinh nghiệm có sẵn, mà không thèm dụng tâm để suy nghĩ nghiên cứu, chiêm nghiệm những câu kinh văn, không muốn học thuộc những định lý công thức, như Hoàng đế Nội kinh. Kỳ thực, nếu bạn học thuộc những định lý công thức cơ bản này rồi nghiên cứu suy luận sâu thêm thì khi bạn đối mặt với những bệnh khó thì mạch suy luận của bạn sẽ dần dần sáng tỏ. Nếu bạn không tự phân tích mà chỉ tiếp nhận cách mơ hồ kinh nghiệm của người khác thì bạn không hề tự chứng minh, mà chỉ là học mót, đến khi tự mình ứng dụng lâm sàng thì rất khó để vận dụng được như ý.

Việc này cũng như có thầy thuốc rất giỏi dùng tễ sài hồ, dày công tôi luyện, hầu hết bệnh nhân đều có phản ứng tốt. Tuy nhiên nếu bạn không hiểu được cơ chế, cứ sao chép y nguyên mà dùng thì hiệu quả lại không rõ ràng thì bạn sẽ cảm thấy rất thất vọng.

Cũng như có người nói, tôi trọng dùng một vị xuyên khung trị đau đầu, tác dụng rất tốt; lại có người nói tôi dùng cảo bản, mạn kinh tử trị đau đầu rất tốt; có người nói tôi dùng khương hoạt, cát căn trị đầu thống tác dụng cũng vô cùng tốt; lại có người nói tôi dùng tam thất phối tế tân, tán bột, trị đầu thống, trị mọi loại đau đầu mãn tính đều có hiệu quả thần kỳ; lại có người nói tôi dùng trà xuyên khung tán gia giảm biến hoá mà trị mọi loại đau đầu; lại có người nói tôi chỉ một mình tiêu dao tán là trị được đau đầu rồi…

Trong một chốc lát mà lượng kiến thức như núi cao biển sâu ập tới, bạn sẽ rất hoang mang, mỗi kinh nghiệm lâm sàng đều rất quý, đều là đạo lý. Nhưng khi bạn thực sự đối mặt với bệnh nhân đau đầu thì bạn sẽ do dự không quyết định được. Dương như dùng cái gì cũng được, lúc bạn kê đơn rồi thì dường như cách nào cũng không được như ý. Cũng như Tôn Tư Mạo viết trong  <Đại y tinh thành> như trên đã nói, thế gian có kẻ ngu muội, đọc mấy quyển sách thuốc, ba năm đã ngẩng đầu nghênh mặt xưng dưới trời này không có bệnh nào ta không chữa được. Đợi đến khi làm lâm sàng đến ba năm thì sẽ phát hiện bệnh tật không bao giờ hoàn toàn như sách, phát sinh biến hoá từng bước từng bước rõ ràng như vậy. Lúc đó, lại bực tức mà than rằng, dưới trời này chẳng có phương thuốc nào dùng được.

Tại sao lại vậy? Bởi vì tất cả những kiến thức trong sách đều là những suy luận của người khác, bạn cần phải có quá trình tự suy luận. Chỉ cần quá trình suy diễn logic này thực hiện một cách nghiêm túc cẩn thận thì bạn mới có thể kết hợp hài hoà tri thức và thực tiễn thành một thể. Ví dụ, chúng ta cần chứng minh tại sao đau đầu không thể rời xuyên khung, nếu đây là câu hỏi hình học, câu hỏi số học của bạn, thì bạn làm thế nào để chứng minh thông qua những định lý và công thức đã biết? Chứng minh được rồi thì khi bạn dùng sẽ không thất vọng, chứng minh không được bạn cứ áp dụng đại khái thì không khác gì mua vé số, nhờ xác suất, nhờ vận may mà trúng.

Đại bộ phận các định lý, công thức, nguyên lý, quy luật của Trung Y đều ở trong <Hoàng đế Nội kinh>, do đó chúng ta nên nghiên cứu các câu kinh văn trong <Hoàng đế Nội kinh>. Đối với việc điều trị đau đầu, ta tìm ra điểm thứ nhất “đầu vi chư dương chi hội” (đầu là nơi hội tụ của dương); sau đó lại tìm ra điểm thứ hai, xuyên khung có thể đi lên đầu mặt, đi xuống huyết hải, giải uất kết ở hai bên; và điểm thứ ba, định lý “bất thông tắc thống, bất vinh tắc thống” (không thông thì đau, không vinh nhuận thì đau). Từ đó chúng ta có thể suy luận ra các cách điều trị đau đầu khác nhau.

Các bạn biết tại sao lại có các học thuyết của các y gia không? tại sao Trung Y lại có thể “trăm hoa đua nở” tại sao các đời y gia sản sinh ra vô cùng phong phú các kinh nghiệm điều trị? Tất cả đều bởi suy luận từ những nguyên lý định lý cơ bản này mà có được các kinh nghiệm điều trị bệnh tật.

Do đó với bệnh đau đầu, nếu gặp “bất thông” thì đem dương khí lên trên để thông chỗ tắc, như khương hoạt hay cát căn. Gặp “bất vinh” tạng phủ bất túc thì đem khí dẫn lên, tư dưỡng chỗ hư, như bổ trung ích khí thang. Gặp tà khí thúc biểu[7], dẫn đến kinh mạch co rút thì dùng thuốc phát tán tà khí, như khung trà điều tán. Gặp khí ở tạng phủ không điều hoà thì dùng thuốc để điều đạt khí, như tiêu dao tán. Gặp huyết uất cục bộ gây đau như châm chích thì dùng thuốc trừ khứ huyết ứ đi, như loại thuốc từ côn trùng, ngô công, toàn yết.

Như vậy sẽ làm cho đầu – nơi hội tụ của dương – có thể đạt được trạng thái “thanh dương xuất thượng khiếu, trọc âm xuất hạ khiếu, thanh thăng trọc giáng”[8]. Như vậy, bạn tuỳ ý kê đơn đều là phương thuốc hay cả, đều trực tiếp đánh vào bệnh cơ, như vậy mới là học y cách linh hoạt.

Thầy tôi nói, công việc tiếp theo của chúng ta là quá trình luyện tập “trị bệnh ngộ bệnh”, dùng những công thức định lý đã biết chỉnh lý lại, làm quen với nó, rồi suy luận để phục vụ lâm sàng. Đây gọi là “Trung y chi Chứng”[9]. Để thực sự “Chứng” có hai ý, một là chứng hậu, bạn phải biện chứng, đây là danh từ; hai là “Chứng lý”, bạn phải suy luận, đây là động từ. Do đó, “Trung y chi Chứng”, tuyệt đối không đơn giản như biện chứng luận trị, chỗ tinh tuý sâu sắc nhất của nó là “Chứng đạo”. Khi đã thực sự nhuần nhuyễn quá trình “Chứng đạo” này rồi thì mới có thể phát triển Trung y từ gốc rễ, mới có thể bồi dưỡng được nền Trung y vững mạnh.

Chúng tôi bèn hỏi thầy, làm thế nào để nắm vững được “Trung y chi Chứng”?

Thầy cười rồi nói, trị bệnh như giải toán, các bạn cho là Trung y khó học, “nán dị tương thành”[10] khó chỉ là khó ở việc các công thức định lý bạn nắm được không nhiều, khó ở việc bạn không quen với cách suy luận này. Khi nền tảng này đã kiên cố rồi thì bạn làm cho lối suy luận này được mạch lạc, như vậy bạn sẽ tự đạt được những kinh nghiệm rất quý, thực sự không cần phải chạy khắp nơi tìm thầy học đạo. Tự bạn có thể đào được những kho báu từ cổ thư. Các bạn sẽ phát hiện ra Trung y trị bệnh cũng như học sinh giải toán, có người chỉ giảng một chút là biết làm, có người thì giảng hoài cũng không làm nổi.

Do đó, việc các bạn cần làm ngay là nhớ và hiểu thật rõ những nguyên tắc điều trị trong sách cổ, biến nó thành vũ khí của mình, chuẩn bị thật tốt cho bước tiếp theo là suy luận.

Tại sao hiện nay chúng ta dùng hạnh tô ngũ bì ẩm điều trị chàm rất hiệu quả? Kết quả này là do suy luận từ công thức mà ra, quá trình này chính là như vậy. Đầu tiên bạn cần biết mệnh đề “phế chủ bì mao” và mệnh đề hai “trọc âm xuất hạ khiếu”. Do đó trên lâm sàng gặp bệnh chàm, phế mạch thượng kháng[11] cần nghĩ ngay đến trọc thuỷ không bài xuất bằng trọc đạo (tiền hậu âm) mà phát ra ở da, phải trị ở đâu đây? Trị phế. Trị như thế nào? Đem thuỷ thấp thu vào tam tiêu, thông qua bàng quang mà thải ra ngoài. Như vậy, thấp trọc bài tiết bằng tiểu tiện rồi thì không còn lan tràn ở bề mặt da nửa, tự nhiên sẽ khỏi bệnh, đây gọi là phép trị gốc.

Phép trị gốc này lại suy luận từ hai công thức Trung y rất đơn giản “phế chủ bì mao” và “trọc âm xuất hạ khiếu”. Cho dù mới học Trung y cũng biết hai công thức này, nhưng họ lại không biết suy luận như thế nào. Một khi đã biết cách suy luận rồi thì khi đối diện với chứng khó như chàm thì bạn sẽ có phương pháp đối ứng hiệu quả.

Làm thế nào để giải toán hình học? nếu những công thức định lý cơ bản cũng không biết, thậm chí tổng ba góc trong một tam giác bằng 180 độ cũng không biết thì không có cách gì để suy luận cả. Cũng như chưa làm móng thì không thể xây nhà lầu được.

Hiện nay có nhiều học sinh rất thông minh, rất giỏi tìm tòi những suy luận của người khác, nhưng chỉ là kết quả của người khác. Không nên vui mừng vì thu được kiến thức của người khác, không nên dương dương tự đắc khi có được nhiều kinh nghiệm vốn có của người khác, cần phải hiểu được Trung y bắt buộc phải tự mình ngộ[12] ra vấn đề. Có phép tắc nào mà người học Trung y phải tuân thủ không? làm thế nào để ngộ? cần phải rèn luyện như thế nào? có công thức nào để trở thành hình mẫu cho mọi người học Trung y không? Chắc chắn là có. Cũng như mặt trời đem ánh sáng và nhiệt ban bố cho vạn vật, tạng tâm cung ứng năng lượng cho ngũ tạng lục phủ. Người làm y chân chính phải là người tu đạo, cần trở thành một mặt trời đỏ.

Hiện nay, sinh viên đại học mới ra trường chí khí mạnh mẽ, nhưng một khi đi lâm sàng thì nhụt chí ngay. Một khi nhụt chí thì niềm tin cho Trung y liền tiêu tan, một khi mất niềm tin thì giữa đường đứt gánh tự từ bỏ, người ta chỉ đâu đánh đó, kết quả là rất nhiều kiến thức không xâu chuỗi lại được, về cơ bản là không thể kết hợp được. Chẳng những kiến thức bản sơ sài mà còn thiếu tinh thần không ngừng tìm hiểu nghiên cứu.

Thầy tôi một mực cho rằng, người làm y chân chính phải là thiền giả, giác ngộ giả. Cũng như nghiền ngẫm một câu thoại đầu đến vỡ nát ra, y lý cũng phải ngộ thấu. Quá trình nghiền ngẫm lặp đi lặp lại không ngừng, như bò nhai lại cỏ, không ngại đọc những công thức định lý cả trăm lần, đọc thuộc nghĩ sâu đến thành .

Thơ cổ viết: Uyên ương tú thủ bằng quân khán, mặc bả kim châm độ dữ nhân[13].

Nghĩa là, khi đã thêu xong bức tranh uyên ương xinh đẹp rồi mới đưa cho người khác thưởng thức, nhưng tuyệt nhiên không truyền công phu thêu hoa (kim châm chi thuật) ra ngoài. Bây giờ thầy Dư, không những đem y án công bố, mà còn truyền hết những lối tư duy trị bệnh, truyền hết “kim châm chi thuật” quý báu của Trung y đã được tích luỹ và chứng nghiệm quan ngàn năm, chẳng giữ lại chút gì.

Nhưng hiện nay, rất nhiều người chỉ muốn dẫm một cái là thành. Họ đã quên mất một việc rất quan trọng, muốn nắm được chân lý luôn luôn là quá trình suy ngẫm lặp đi lặp lại, không thể đi một lần là đến. Đi một lần mà đến là ma pháp, không phải chính pháp, đó chỉ là cái lợi trước mắt mà thôi. Đường chính đạo luôn là bể dâu, là tích tụ của tinh hoa.

Do đó chúng tôi giới thiệu <Nhậm chi đường Y kinh tâm ngộ ký – nghiền ngẫm y kinh> với mục đích làm rõ Trung y nên khám bệnh như thế nào, ngộ bệnh thế nào, quá trình dùng công thức đã có để suy luận ra phương pháp điều trị ra sao. Nội dung tuy rời rạc, nhưng lại là những kết tinh từ việc nghiền ngẫm trên lâm sàng, hy vọng từ những nền tảng căn bản này mọi người có thể tiến thêm một bước cao hơn, nhảy xa hơn, xem rộng hơn, lĩnh ngộ sâu hơn, con đường tư duy rộng rãi hơn.

Tằng Bồi Kiệt   Trần Sáng Đào

Ngày 1 tháng 3 năm 2014


[1] 取像 thủ tượng, phương pháp nghiên cứu của triết học Trung Hoa cổ đại, mượn hình tượng trong tự nhiên để quy nạp chân lý, là lối tư duy thiên về trực giác, ngộ tính.

[2] 识文断字 biết chữ, chỉ người có một chút hiểu biết văn hóa.

[3] 穷理通变 thông hiểu lý lẽ nguồn gốc sự biến đổi của sự vật hiện tượng.

[4] 振 chấn: rung lắc, phấn khởi, hăng hái.

[5] 自依止,法依止,莫异依止

[6] Là câu nói của Aristoteles “Plato is dear to me, but dearer still is truth”. Aristoteles (384~322 BC) là một nhà triết học và bác học thời Hy Lạp cổ đại, học trò của Platon và thầy dạy của Alexandros Đại đế. Ông được xem là người đặt nền móng cho môn luận lý học, và được mệnh danh là “Cha đẻ của Khoa học chính trị”. Ông cũng thiết lập một phương cách tiếp cận với triết học bắt đầu bằng quan sát và trải nghiệm trước khi đi tới tư duy trừu tượng. Cùng với Platon và Socrates, Aristoteles là một trong ba trụ cột của văn minh Hy Lạp cổ đại. (wikipedia)

[7] 邪气束表 tà khí thúc biểu, tà khí bao bọc ở phần biểu – da lông bên ngoài cơ thể.

[8] Thanh dương (khí có tính nhẹ, trong sạch) đi lên các khiếu ở vùng đầu (tai mắt mũi miệng), trọc âm (khí có tính nặng, dơ) đi xuống các khiếu bên dưới (tiền âm, hậu âm), thanh dương phải được thăng lên trên, trọc âm phải được đưa xuống dưới.

[9] 中医之证 Trung y chi Chứng, Chứng trong Trung y. 证 chứng, chứng minh, bằng chứng.

[10] 难易相成 nan dị tương thành, khó và dễ chỉ là tương đối.

[11] 肺脉上亢 phế mạch thượng kháng, bộ thốn bên phải là mạch của phế, mạch bình hoà của phế thì mềm nhẹ như lông, mạch thượng kháng thì mạnh mà đẩy ngược lên tay người bắt.

[12] 悟 ngộ, chỉ sự “nhận thức”, “trực nhận”, “thấu hiểu xuyên suốt”. Nhận biết chân lý một cách trực tiếp mà không thông qua hệ thống tư tưởng, triết lý nào cả.

[13] 鸳鸯绣取凭君看,莫把金针度与人

TỪ HÌNH TƯỢNG SÔNG HẸP NƯỚC CHẢY XIẾT ĐỂ XEM LÒNG MẠCH CHẬT HẸP GÂY BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP

Nguồn: 曾培杰. 任之堂医经心悟记:医门话头参究. 中国中医药出版社.

<Kim quỹ yếu lược> viết: “Ngũ tạng nguyên khí thông sướng, nhân tức an hòa.” [五脏元真通畅,人即安和]。(1)

Đường Dung Xuyên nói: “Nhất thiết bất trị chi chứng, tổng do bất thiện khứ ứ chi cố.” [一切不治之症,总由不善去瘀之故]。(2)

Trong tự nhiên, nơi nào lòng sông hẹp thì nước chảy xiết, áp lực nước lớn. Trong cơ thể người, huyết mạch bị tắc nghẽn, lòng mạch hẹp thì khí huyết sẽ đi gấp, áp lực đè lên tạng tâm trở nên lớn hơn, tính tình nóng nảy hơn. Khai thông nơi tắc nghẽn, không chỉ làm cho áp lực máu giảm xuống, mà còn khiến tinh thần con người thoải mái, ngủ cũng yên giấc.

Tăng huyết áp là bệnh của thời đại, ngày càng có xu hướng tăng cao, phương pháp điều trị thường thấy vẫn là hạ áp.

Thầy tôi nói, khi điều trị tăng huyết áp không cần nhất thiết phải hạ áp, mà phải tìm được nguồn gốc của áp lực, đây mới là phương pháp điều trị tốt.

Ví như, lòng sông hẹp nước chảy xiết, chúng ta chỉ cần khai thông lòng sông, nước sẽ chảy nhẹ nhàng êm ái. Cơ thể con người cũng vậy một khi lòng mạch hẹp, khí sẽ đi gấp, tính tình cũng trở nên nóng nảy, hay nôn nóng sốt ruột, vì để cung cấp đầy đủ khí huyết cho tạng phủ, cơ thể nhất thiết phải gia tăng áp lực. Nếu coi hiện tượng tăng áp này như bệnh mà đánh, thì người bệnh sẽ rất mệt mỏi, khó chịu.

Còn nếu chúng ta thông qua việc lưu thông huyết mạch, loại bỏ cù cặn trong mạch máu, để cho nơi bị bít tắc được thông suốt, thì áp lực tự nhiên sẽ hạ. Như vậy không cần dùng thuốc trọng trấn giáng áp, cũng đạt được kết quả hạ áp tương tự. Huyết áp của bệnh nhân được hạ, cơ thể càng thoải mái hơn.

Có một bệnh nhân là người ở Thập Yến, nam, 52 tuổi, bị tăng huyết áp, huyết áp cao nhất là 170mmHg, huyết áp dễ chịu là 120mmHg, xét nghiệm thấy mỡ máu tăng cao, ông ấy hỏi thầy tôi: “Thuốc trung y có tác dụng hạ áp không bác sĩ?”.

Thầy tôi trả lời: “Trung y có thể điều trị bệnh, tăng huyết áp cũng là một bệnh”.

Ông ấy lại hỏi: “Vậy bệnh tăng huyết áp của tôi là do đâu vậy?”.

Thầy tôi trả lời: “Mỡ máu của ông tăng cao là do tiệc tùng quá nhiều, thành mạch máu tích tụ đầy chất cặn bã. Mạch tượng của ông thô trọc, bộ quan hai bên huyền cứng, tinh thần không thoải mái, cơ thể không thể thả lỏng. Thử tượng tượng xem nếu thành sông đóng đầy rác thải, lại muốn duy trì nước chảy trôi chảy, thì áp lực nước phải gia tăng, vì lòng sông đã bị hẹp dần”.

Cũng giống như lòng sông Hoàng Hà nhỏ hẹp ắt nước phải chảy xiết, nơi lòng sông bị nâng cao ắt có bùn lầy chất đống dưới đáy, đối với con người mà nói, làm trôi chảy mạch lạc khai thông nơi bị tắc nghẽn chính là phương pháp điều trị tam cao (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao).

Sau đó thầy tôi chỉ kê cho ông ấy 3 vị thuốc sau:

Đan sâm 30g, Xuyên phá thạch 100g, Râu bắp 30g. 5 thang

Ông lão tỏ vẻ nghi hoặc hỏi thầy tôi: “Chỉ dựa vào 3 thuốc này, có đủ để làm hạ huyết áp của tôi không?”

Thầy tôi nói: “Chữa bệnh bằng trung y, không phải có triệu chứng gì chỉ trị triệu chứng đó, cũng không phải thấy tăng áp liền hạ áp, làm cho huyết mạch của ông lưu thông thì huyết áp cũng tự hạ. Cũng giống như dọn sạch số rác thải gây hẹp lòng sông vậy, khi sông thông suốt, nước từ chảy gấp thành chảy êm dịu lại; đem chất cặn bã tích tụ trên thành mạch tiêu trừ, lòng mạch sẽ sạch sẽ rộng rãi, huyết áp sẽ tự hạ. Ông không ngại thì thử xem hiệu quả thế nào?

Ông lão thấy thuốc cũng không đắt, liền mua 5 thang về uống. 1 tuần sau, ông quay lại cười và nói: “Thưa bác sĩ, trước đây huyết áp cao nhất của tôi là 170mmHg, huyết áp dễ chịu là 120mmHg, mãi không hạ xuống được. Sau khi uống xong thuốc, hiện tại huyết áp cao nhất là 130mmHg, huyết áp dễ chịu là 105mmHg, cơ thể thoải mái hơn trước rất nhiều”.

Sau đó, thầy tôi lại dựa vào bài thuốc cơ bản đó gia thêm Thuận khí thang của Nhậm Chi Đường (gồm 5 thuốc: chỉ xác, cát cánh, mộc hương, hương phụ, uất kim).

Thầy tôi bảo mọi người về nghiên cứu xem, tại sao huyết áp lại tăng cao? Không phải cứ thấy tăng áp thì hạ áp, tăng huyết áp vừa có thể thực chứng đàm trọc ứ trệ, vừa có thể hư chứng can thận khuy hao. Suy nghĩ xem tại sao chúng ta lại dùng xuyên phá thạch, gia đan sâm phối với râu bắp thì tác dụng hạ áp rất rõ ràng, phương pháp này thích hợp với loại tăng huyết áp nào?

Mọi người về xem lại sách thì thấy rằng bài thuốc thầy tôi dùng đều là các vị thuốc có sẵn trong dân gian, nhưng nếu không hiểu rõ công dụng của các vị thuốc này thì không thể phát huy tối đa công dụng, nếu không hiểu rõ mạch tượng thì sử dụng các vị thuốc này cũng như không.

Ví như đan sâm, xuyên phá thạch, râu bắp, đối với nguyên nhân can kinh uất trệ, kinh mạch không thông gây ra tăng huyết áp, có thể đả thông can kinh, lưu thông huyết mạch, áp lực sẽ tự nhiên giảm xuống.

Vì vậy cần phải biện chứng mạch tượng, điểm này rất quan trọng, cũng giống như ngắm đúng hồng tâm, chỉ cần bạn ngắm chuẩn, dùng thuốc cũng giống như kéo cò súng vậy. Như vậy thuốc và bệnh chứng phù hợp với nhau thì hiệu quả điều trị rõ rệt.

Gợi ý tham khảo:

  1. Miệng vòi nước bị bịt kín, thì áp lực trong ống nước sẽ tăng cao. Trong cơ thể con người huyết mạch bị tắc nghẽn, thì áp lực đè lên tạng tâm sẽ gia tăng.
  2. Làm thông nơi tắc nghẽn, không chỉ có thể làm giảm áp lực tạng tâm mà còn có thể đưa huyết áp về mức bình thường.
  3. Phải chú ý tránh ăn uống quá no, hạn chế tiệc tùng xã giao, giảm ăn thức ăn béo ngọt thì huyết mạch sẽ càng thông suốt.

Chú giải:

(1)Nguyên khí của ngũ tạng thông sướng, cơ thể lập tức an hòa

(2) Tất cả chứng bệnh điều trị không khỏi, đều là do không làm thông nơi bị tắc nghẽn

Người dịch: Lê Minh

Hiệu đính: Phạm Đức

Đặc điểm dùng thuốc bệnh liên quan đến Thận

Xưa có câu nói “Can vô hư chứng, Thận vô thực chứng”, nghĩa là nhắc đến tạng Thận chứng hư là nhiều, không có thực chứng; tạng Can phần nhiều là chứng thực, không có hư chứng. Câu nói này tuy không phải hoàn toàn chính xác, nhưng chỉ ra một thực tế chính xác : “tạng Thận đa phần là hư chứng”!

Để thông qua tạng Thận để học về Trung Dược, chúng ta phải tìm hiểu về tạng Thận trước. Thận là gốc của tiên thiên, chủ cốt, tàng tủy, tàng tinh; Thận chủ thủy, là tạng thủy; trong Thận tàng Thận hỏa, có thể ôn hóa hàn tủy, như thế thủy không trở nên lạnh…

Thông qua bệnh tạng Thận để học về trung dược, có thể từ 3 phương diện sau để bắt đầu, đó là Thận âm, Thận dương, Thận tinh. Như thế lại càng rõ ràng hơn! Continue reading →

Đặc điểm dùng thuốc bệnh lý liên quan đến Vị

Nguồn: 余浩. 医间道. 北京. 中国中医药出版社,2011. 

Bệnh nhân sẽ thường xuyên nói: “Thầy thuốc ơi! Dạ dầy tôi đau, dạ dầy căng trướng, trào ngược dạ dầy, dạ dầy tôi không biết đói….”

Vị chính là một cơ quan tiêu hóa, Trung Y gọi Vị là “biển của thủy cốc”, ý rằng Vị là cơ quan thu nạp, nấu nhừ thủy cốc; vì đã là cơ quan thu nạp, ninh nhừ đồ ăn, nếu như không thể thu nạp, hoặc sau khi thu nạp lại không thể ninh nhừ, thì đó là bệnh, hoặc là ninh nhừ quá nhanh, đó cũng là bệnh.

Chúng ta hãy xem lại kim chỉ nam, Vị khí là đi xuống, Trung Y gọi là “Vị lấy giáng làm hòa”. Cũng có nghĩa rằng, Vị khí đi xuống là điều hòa, là thuận. Nếu như không giáng, vị khí nghịch lên trên, dịch vị sẽ theo đó trào ngược lên, ăn cơm không thấy ngon, thì sẽ sinh bệnh.

Cho nên chữa bệnh của vị rất đơn giản, mà từ khóa là một chữ “giáng”, chúng ta vừa cùng phân tích, vừa cùng học nào! Continue reading →

Đặc điểm dùng thuốc bệnh lý liên quan đến tạng Can

Nguồn: 余浩. 医间道. 北京. 中国中医药出版社,2011:33 – 34. 

Để nghiên cứu về dùng thuốc cho các bệnh liên quan đến tạng Can, chúng ta phải xem lại chức năng tạng Can trước.

Can thuộc mộc, chủ sơ tiết, chủ tàng huyết, Can tàng hồn, là tạng chủ về cân nhắc mưu lược, khai khiếu ở mắt, Can chủ cân, nhuận ra ở móng, về tình chí là giận dữ, về âm thanh là tiếng hét tiếng động lớn, về dịch là nước mắt. Đó là những điều cơ bản và cũng không có gì để tranh luận cả, từ những thứ này để bắt đầu chắc chắn không sai, chắc chắn không có tình trạng mỗi người một ý, ai cũng cho mình là đúng. Continue reading →

Tầm quan trọng của dược tính

Nguồn: 余浩. 医间道. 北京. 中国中医药出版社,2011

Dược tính có hàn nhiệt ôn lương, có thăng giáng phù trầm, không hiểu rõ về dược tính của dược vật, lúc kê phương chỉ dựa vào tác dụng của một vị thuốc mà cho vào, thì sẽ khó mà đạt được hiệu quả. Trong phần trước của chương này có nhắc đến dùng Tỏi, chính là dựa vào tính năng có thể dẫn khí huyết đi xuống. Khí huyết đi xuống rồi, bệnh sẽ đỡ. Dược học hiện đại khi nghiên cứu về dược vật, ưa thích từ các thành phần của dược vật mà tiến hành nghiên cứu, trong tỏi có chứa dịch chiết tỏi, có thể kháng khuẩn tiêu viêm, có thể làm mềm mạch máu, thậm chí có thể chống ung thư, nhưng không có cách nào nghiên cứu làm sao Tỏi có thể dẫn khí huyết đi xuống, vậy tại sao? Đây là đặc tính riêng vốn có của bản thân dược vật! Continue reading →

TỪ TRỒNG TRỌT ĐỂ XEM LẠI CÁCH CHỮA BỆNH CAN

Nguồn: 曾培杰,陈创涛. 任之堂医经心悟记. 北京,中国中医药出版社,2014:63-65.

Hoàng Đế Nội kinh viết: “Mộc uất đạt chi[木郁达之][1]”.

Tứ thánh tâm nguyên viết: “Mộc sinh vu thủy, thủy noãn mộc vinh, sinh phát nhi bất uất tắc[木生于水,水暖木荣,生发而不郁塞][2]”

Mộc sinh ở thủy mà thành nhờ thổ, thích điều đạt mà ghét uất ức. Điều trị bệnh của Can Mộc, cần phải học cách trồng cây làm ruộng. Nông dân trồng cây làm ruộng đòi hỏi phải làm tơi đất bón phân tưới nước, cho đến nhổ cỏ dại. Thầy thuốc điều can, kiện vận Tỳ Vị cũng chính là làm tơi đất, tư dưỡng Can Thận chính là tưới nước bón phân, sơ Can lợi Đởm chính là hỗ trợ hoa màu sinh trưởng, trừ diệt cỏ dại. Continue reading →

TỪ ÁNH NẮNG VÀ MÂY ĐEN NGỘ THÔNG VỀ PHÉP GIÁNG

Nguồn: 曾培杰,陈创涛. 任之堂医经心悟记. 北京,中国中医药出版社,2014:153 – 155.

Trong sách Y thuật có viết: “Người dựa vào Vị khí để sống, thuốc dựa vào Vị khí để vận chuyển”.

Cổ nhân nói: “Vị lấy giáng làm hòa”.

Túc Dương Minh Vị là kinh đa khí đa huyết, Vị Tràng dựa vào thông giáng làm bổ. Trên là dương, dưới là âm, Dương Minh Vị kinh một khi thông giáng, âm dương trên dưới tự nhiên mà đối lưu. Continue reading →

KINH MẠCH VÀ TẠNG PHỦ

Nguồn: 曾培杰,陈创涛. 任之堂医经心悟记. 北京,中国中医药出版社,2014:126 – 127.

Hoàng Đế Nội Kinh có viết: “Kinh mạch giả, sở dĩ có thể quyết sinh tử, xử lý trăm bệnh, điều hòa hư thực, không thể không thông[经脉者,所以能决死生,处百病,调虚实,不可不通]”.

Lại viết: “Mạch Túc thiếu dương đởm, đi qua ngực, qua sườn.[胆足少阳之脉…循胸,过季肋]”

Có một ông lão, 76 tuổi, ngực sườn bên phải đau âm ỉ tái phát nhiều lần đã nhiều năm nay, vài ngày gần đây nặng thêm.

Thầy tôi nói, đó là nơi kinh Đởm đi qua, mạch Quan bên trái huyền khẩn, có phải có sỏi túi mật hoặc viêm túi mật không?

Ông lão gật đầu, nói đúng vậy.

Thầy tôi nói, giờ là mùa thu, khí hướng xuống dưới mà thu về, bệnh nhân vốn thể trạng đàm trọc, các đường ống dễ bị tắc nghẹn, không thông thì đau. Bệnh nhân này kinh mạch trên cơ thể giống như đường cao tốc vậy, duy trì trạng thái vô cùng thông suốt, chỉ cần có chút tắc lại, người sẽ khó chịu. Continue reading →

Ôn bệnh tâm đắc (Triệu Thiệu Cầm)

Nguồn: 赵绍琴著.赵绍琴温病讲座.学苑出版社.北京,2015, 2-4.

ÔN BỆNH TÂM ĐẮC: BÀI GIẢNG 1

Đoạn thứ nhất: “Ôn nhiệt bệnh là do ôn tà từ miệng mũi mà vào, khí ở mũi thông với phế, qua miệng hầu mà tới, tà không phải từ bì mao mà nhiễm vào. Cho nên ôn bệnh mới phát tất có họng đỏ mà sưng, miệng khô lưỡi đỏ, ho khan, thậm chí có đờm, hoặc tức ngực mà suyễn, bắt đầu ở thượng tiêu, tuy có hàn nhiệt, nhưng không phải biểu chứng, mà nói rằng ở vệ. [温热病乃温邪自口鼻而入,鼻气通于肺,经口咽而至,非邪从皮毛所感受。故温病初起必咽红而肿,口干舌红,咳嗽,甚则有痰,或胸痛而喘,始在上焦,虽有寒热,却非表证,故曰在卫]” Continue reading →

Kinh nghiệm điều trị THA của Triệu Thiệu Cầm

Nguồn: 李刘坤编著.赵绍琴医案实录.人民军医出版社.北京,2015:39 – 41.

1. Bệnh án 1

Bệnh nhân nữ họ Trương, 56 tuổi.

Khám lần 1: 11 – 3 – 1981. Có THA đã nhiều năm, mỗi ngày đều uống thuốc Tây để hạ áp, huyết áp cao thấp không ổn định, thường xuyên đầu nặng như trì, thậm chí đau căng, ngực bụng trướng tức, đại tiện nát không dễ chịu, mạch nhu hoạt mà sác, chất lưỡi đỏ mà bệu to, rêu lưỡi trắng nhớt mà dầy.

Trị pháp: dùng mùi hương để hóa thấp tà, khổ hàn để táo trung tiêu, tán khí để giảm đầy tức.

Phương: Bội Lan[1] (cho sau) 10g, Hoắc Hương (cho sau) 10g, Bạc Hà (cho sau) 3g, Thảo Đậu Khấu 3g, Bán Hạ 10g, Trần Bì 6g, Mộc Hương 6g, Đại Phúc Bì 10g, phiến Khương Hoàng 6g. Tất cả 6 thang, mỗi ngày 1 thang, sắc lấy nước, mỗi ngày chia 2 lần sáng tối, uống lúc đói. Continue reading →

Writing for Publication in Nursing and Healthcare

Trích từ sách: Writing for publication in nursing and healthcare : getting it right.   Edited by Karen Holland, Roger Watson. A John Wiley & Sons, Ltd., Publication, 2012.  

Link sách: http://www.fshare.vn/file/Q59M12UTAQLF

CHƯƠNG 2:

NHỮNG ĐIỀU CƠ BẢN ĐỂ VIẾT BÀI TẠP CHÍ VÀ CÁC BƯỚC TỚI THÀNH CÔNG: HÃY BẮT ĐẦU

GIỚI THIỆU

Chương này bao gồm các đặc điểm cần thiết của việc viết một bài báo để công bố nghiên cứu, liệt kê ra một số những rào chắn mà nhiều người gặp phải khi viết và cách làm thế nào để vượt qua chúng. Bởi vì chương này tập trung vào viết một bài báo cơ bản, nên một vài nguyên tắc phù hợp với các dạng viết khác ví dụ như chương sách và tổng hợp, sẽ được bao gồm trong những chương tiếp theo.

CÁC CHƯỚNG NGẠI KHI VIẾT

Tôi dậy một phần của khóa học online về thông tin và sự liên lạc trong chăm sóc sức khỏe, có một vài phần về viết một bài báo để xuất bản. Một trong những bài tập đầu tiên tôi đặt ra cho sinh viên – hầu hết là những nhà lâm sàng bận rộn mà muốn viết bài báo – đó là liệt kê ra những chướng ngại khi phải viết bài và sau đó chia sẻ với nhóm online, và với tôi. Bản danh sách cứ dài thêm ra khi tôi yêu cầu làm bài tập này vì mọi người không ngừng tìm được các lý do để không phải viết, mặc dù họ mong muốn làm nó. Tuy nhiên, trong các bản danh sách và ở những cụm từ phổ biến luôn ở trong top đầu gồm có:

– Thiếu thời gian (lack of time)

– Thiếu khả năng (lack of ability)

– Không hiểu về quy trình xuất bản ( not understanding the publishing process)

– Sợ bị phê bình (fear of criticism)

– Sợ bị từ chối (fear of rejection) Continue reading →

Trung y học dân gian điều trị viêm tuyến vú cấp

 

Nguồn: 中医书友会 – Tác giả:郭永来 (Quách Vĩnh Lai), Biên cảo:王超 (Vương Siêu)

  1. Phạm vi ứng dụng

Viêm tuyến vú cấp chưa thành hóa mủ

  1. Dụng cụ

Kim tam lăng, bông sạch, dịch sát trùng… Continue reading →

KHUYẾN CÁO CỦA NHS VỀ CHÂM CỨU TRONG ĐAU LƯNG DƯỚI

Ngày 24-3-2016, NICE (National Institute for Health and Care Excellence )[1] của Anh đưa ra bản dự thảo hướng dẫn kiểm soát đối với Đau lưng dưới (Low back pain) và Đau thần kinh tọa. Đây là bản cập nhật của khuyến cáo năm 2009 về kiểm soát sớm đau lưng dưới, và dự kiến chính thức lưu hành vào tháng 9 năm 2016. Một trong những điểm khác biệt đáng chú ý trong bản cập nhật lần này là Châm cứu không được khuyến khích dùng để kiểm soát bệnh nhân đau lưng dưới có hoặc không kèm theo đau thần kinh tọa, bởi các bằng chứng cho thấy châm cứu không tốt hơn liệu pháp giả (sham treatment, placebo). Khuyến cáo của NHS có vẻ sẽ gây tranh cãi, và không nhận được sự đón nhận của phần đông những người làm Châm cứu, vì châm cứu vốn được biết đến như một phương pháp điều trị có hiệu quả nhất định đối với một số triệu chứng hoặc bệnh, bao gồm cả các vấn đề liên quan đến đau.
Ngày nay, việc xây dựng các guideline điều trị, cũng như việc quyết định phương hướng điều trị đều dựa trên các bằng chứng y học (Evidence Based Medicine, EBM). Điều này thể hiện rất rõ trong toàn bộ guideline của NHS. Trong mục Châm cứu, sau quá trình thu thập, nhóm tác giả tiến hành phân tích 30 nghiên cứu lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên (Randomized Control Trial, RCT) và phân tích hệ thống (Systematic Reivew, SR)[2], đánh giá tác dụng của Châm Cứu.

Continue reading →

TỪ “KHÍ CỦA ĐẤT BỐC HƠI THÀNH MÂY” ĐỂ HIỂU ÂM THEO DƯƠNG ĐỂ THĂNG

Nguồn: 曾培杰,陈创涛编著. 任之堂跟诊日记4. 北京:人民军医出版社,2014: 5- 9.

1. Khí trên mặt đất là mây

Thầy tôi kể cả khi đi tham dự các hội nghị Y học, lúc nào cũng mang theo bên mình quyển “Trung y kinh điển yếu văn tiện độc”[1], ngồi trên tầu bất kỳ lúc nào giở ra đọc, xem vài đoạn rồi cuộn lại trầm tư, giống như lúc Khổng Tử nghiên cứu “Dịch Kinh”, mang theo cuốn “Dịch Kinh”, “cư tắc tại tịch, hành tắc tại nang”[2], thật đúng là đi đứng nằm ngồi đều không rời khỏi y học!

2016-03-27 094146.jpg

Thầy tôi nói, kinh văn trong “Hoàng đế nội kinh” là hợp với đạo của trời, thứ “đạo” này không phải dựa vào thuộc lòng, mà dựa vào sự thấu hiểu. Thuộc lòng là bước đầu tiên của học y, giống như là thu hoạch thóc lúa tiểu mạch về nhà, còn thấu hiểu thì giống như đem thóc gạo nấu thành cơm hoặc mì có thể giúp cho con người ăn được vậy. Y học là môn học để mà dùng, tập thói quen thuộc lòng lại càng dễ cho thấu hiểu. Continue reading →

Thế nào là thuốc tốt?

Nguồn: 余浩. 医间道. 北京. 中国中医药出版社,2011:30-31. 

Thuốc không phân đắt rẻ, thuốc đúng với chứng chính là thuốc tốt nhất.

Khi chúng ta thực sự tìm hiểu sâu về thuốc, thực sự đi vào thế giới của “dược” sẽ phát hiện ra, xung quanh chúng ta có rất nhiều thứ với tay ra là có thể biến thành dược liệu. Chỉ là chúng ta dùng đúng, là có thể biến thứ vô dụng thành hữu dụng.

Continue reading →

Thông giáng Vị Tràng, giúp cho Dương có thể nhập Âm mà trị mất ngủ

 

Nguồn: 曾培杰,陈创涛. 任之堂医经心悟记:医学话头参究. 北京. 中国中医药出版社,2014,16 – 18.[1]

“Hoàng Đế Nội kinh” có viết: “Vị không hòa, khiến cho nằm bất an[胃不和,则卧不安]”

Lại viết: “Bệnh mà không thể nằm ngủ được, cái gì dẫn đến điều này? Kỳ Bá đáp: Vệ khí không thể nhập âm, thường lưu ở phần dương. Lưu ở dương thì dương khí đầy. Dương khí đầy thì Dương Kiều thịnh, không thể nhập âm thì âm khí suy, cho nên mắt không nhắm được. [病而不得卧者,何气使然?岐伯曰:卫气不得入于阴,常留于阳。留于阳则阳气满。阳气满则阳跷盛,不得入于阴则阴气虚,故目不冥矣]”. Continue reading →

Kinh nghiệm điều trị tiêu chẩy mạn của Chu Lương Xuân

Nguồn: 朱良春. 中国百年百名中医临床家丛书,国医大师卷,朱良春. 北京.中国中医药出版社, 2011, 84 – 87.

Tiêu chảy mạn tính là một bệnh thường gặp trên lâm sàng, thời gian bị bệnh thường kéo dài triền miên, bị đi bị lại. Tôi điều trị tiêu chảy mạn, luôn luôn tuân thủ tôn chỉ trong “Nội kinh”: “Hữu giả cầu chi, vô giả cầu chi有者求之,无者求之”, “trị bệnh phải tìm đến gốc治病必求于本”, “hữu” và “vô” có nghĩa là chỉ “có” và “không có” tà khí. Không có tà khí thì phải cầu đến Tỳ Thận, có tà khí thì bắt buộc phải chú ý đến tà khí. Hơn nữa “gốc” trong “trị bệnh phải tìm đến gốc” không phải chỉ âm tinh, dương khí, mà là tìm đến nguyên nhân khởi bệnh, cũng tức là Trương Giới Tân thường gọi là “gốc bệnh 病本”. Continue reading →

Bàn về chứng của Thái Dương (tiếp)

Tiếp theo của  Phần 1, Phần 2

5. 太阳病,发热而渴,不恶寒者,为温病 (6)

Tiếp theo giảng về hai loại chứng, một là ôn bệnh (温病), một là phong ôn(风温). “Thương hàn luận” là luận về nghĩa hẹp của thương hàn, chủ yếu giảng về Thương hàn ngoại cảm. Ở đây đề ra phong ôn và ôn bệnh, đem làm một loại của Thái Dương bệnh, có ý nghĩa chẩn đoán phân biệt rất quan trọng. Continue reading →

Một khảo sát về mức độ hài lòng đối với Châm cứu

Tự nhiên tìm tài liệu lại lỏi ra 1 cái nghiên cứu từ năm 2012, nội dung là so sánh mức độ vừa lòng của bệnh nhân với châm cứu ở Quảng Châu và Hà Nội. Ai có nhu cầu có thể tham khảo nguyên gốc: 中国越南患者对针灸满意度对比调查分析. Dù không xác định được số liệu là thật hay giả nhưng nó cũng phản ánh tương đối về sự khác nhau giữa hai nước. Continue reading →

Anatomy trains

“Anatomy Trains” là một cuốn sách về Giải phẫu chức năng của tác giả Tom Myers. Tuy đã có rất nhiều sách và tác giả viết về giải phẫu chức năng, phân tích mối quan hệ giữa hệ cơ – xương – khớp và vận động, cung cấp kiến thức cơ sở cho các kỹ thuật Massage, phục hồi chức năng và y học thể thao, nhưng “Anatomy trains” tương đối khác biệt. Continue reading →

Bàn về chứng của Thái Dương (tiếp)

Nguồn: 刘渡舟著录.刘渡舟伤寒论讲稿[M]. 北京.人民卫生出版社,2008: 25 – 28.

(辨太阳病脉证并治法上)

Xem lại Phần 1

2. 太阳病,发热,汗出,恶风,脉缓者,名为中风 (2)

Trong tổng cương về Thái Dương lại phân tiếp thành hai chứng, một là chứng Thái Dương trúng phong, một là chứng Thái Dương thương hàn. Tổng cương là nói về đặc tính chung, trúng phong và thương hàn là nói về đặc tính riêng. Chữ “trung中” trong trúng phong đọc là “trúng”. Tiếp theo những gì đã nhắc đến ở phần 1,  tuy rằng vẫn là “bệnh Thái Dương”, mạch hoãn là mạch phù mà hoãn. Trúng phong chính là phong tà làm tổn thương phần biểu của Thái Dương. Chữ “trúng中” tương đương như chữ “thương伤”, đồng nghĩa với chữ “thương” trong thương hàn. Tuy vậy nhưng trúng phong nhẹ hơn thương hàn một chút. Phong là dương tà, khi làm tổn thương cơ thể thì bộ phận bị bệnh tương đối nông, ở phần Vệ chứ chưa đến phần Dinh. Bởi vì phong tà thuộc dương làm tổn thương khí Vệ dương của Thái Dương, cũng là dương tà mà thương dương khí, dương lạ gặp dương, cho nên triệu chứng phát nhiệt tương đối nổi trội.

Trong sinh lý, Vệ và Dinh có tác dụng hỗ trợ hòa hợp với nhau, chi viện cho nhau. Vệ đi ở ngoài mạch, Dinh đi ở trong mạch, Vệ thuộc về dương mà Dinh thuộc về âm, Vệ ở phía ngoài để củng cố, Dinh ở bên trong để giữ gìn, hai thứ này chi viện lẫn nhau. Phong tà xâm phạm mà cư ở phía ngoài Vệ dương, tà khí ở Vệ mạnh lên, cho nên gọi là “Vệ cường”. Từ góc độ chính khí để xem xét, khi tà khí ở Vệ mạnh lên, chức năng của cơ thể sẽ bị ảnh hưởng, sẽ không thể bảo vệ và giữ gìn Dinh âm. Từ góc độ tà khí để xem xét, đặc điểm của phong tà là thích di chuyển mà hay biến hóa, có tác dụng phát tiết, ép cho Dinh âm không thể giữ lại ở bên trong, cho nên ra mồ hôi. Hai triệu chứng phát nhiệt và ra mồ hôi thường gắn liền với nhau. Khí của phong tà thuộc dương làm tổn thương khí của Vệ dương, dương lại gặp dương, cho nên triệu chứng phát nhiệt sẽ nhanh hơn một chút, không giống như thương hàn là do hàn tà bế uất dương khí của Vệ khí, bế uất đến một mức độ nhất định mới phát nhiệt. Bởi vì phát nhiệt, tà khí của Phong, khai tiết của dương tà, lại cộng thêm Vệ khí không giữ được cho nên mồ hôi mới ra. Dựa theo quan sát lâm sàng, ra mồ hôi trong trúng phong thường không nhiều, so sánh với mồ hôi ra đầm đìa, ra nhiều như trong nhiệt chứng của Dương Minh, mồ hôi của chứng này chỉ đạt đến mức độ râm rấp ở bề mặt da. Làm một bác sỹ lâm sàng, nếu gặp phải một bệnh nhân cảm mạo phát sốt, nhất định phải chẩn mạch, dùng tay sờ trên da bệnh nhân xem khô ráo hay ẩm ướt. Nếu như da dẻ nóng bỏng mà lại khô ráo, đó là phát nhiệt không có mồ hôi; nếu như phát nhiệt mà da lại ẩm ướt có mồ hôi, đó là phát nhiệt, ra mồ hôi. Phát nhiệt, ra mồ hôi đều là đặc điểm của trúng phong. Continue reading →

Bàn về chứng của Thái Dương (Thương Hàn Luận)

太阳之为病,脉浮,头颈强痛而恶寒

Điều này là đề cương chung của bệnh lý Thái Dương, cũng là tổng quát bệnh lý ở biểu. “Bệnh của Thái Dương (Thái Dương chi vị bệnh)”, ngay từ cách đặt vấn đề đã phản ánh phương pháp phân biệt lục kinh của Trương Trọng Cảnh là căn cứ trên tạng phủ kinh lạc, chứ không đơn giản chỉ là bệnh danh. Có Thái Dương rồi mới có “bệnh của Thái Dương”. Cho nên, đầu tiên nên giúp mọi người làm rõ một chút thế nào gọi là Thái Dương, thế nào gọi là “bệnh của Thái Dương”, cái gì gọi là mạch chứng của Thái Dương, đặc điểm của mạch chứng phản ánh cái gì?
Continue reading →

CÁC CƠ SỞ DỮ LIỆU Y HỌC THƯỜNG DÙNG

Hiện nay, có rất nhiều các công ty xuất bản và tổ chức cung cấp các kho dữ liệu số và liên tục cập nhật các nghiên cứu mới công bố, thuận lợi cho quá trình nghiên cứu và tiếp cận các vấn đề y học mới. Trong phạm vi bài này chỉ giới thiệu sơ lược một số cơ sở dữ liệu tiêu biểu và uy tín trong tìm kiếm tài liệu y học.

Continue reading →

Extending the CONSORT Statement to Randomized Trials of Nonpharmacologic Treatment: Explanation and Elaboration

Adequate reporting of randomized, controlled trials (RCTs) is necessary to allow accurate critical appraisal of the validity and applicability of the results. The CONSORT (Consolidated Standards of Reporting Trials) Statement, a 22-item checklist and flow diagram, is intended to address this problem by improving the reporting of RCTs. However, some specific issues that apply to trials of nonpharmacologic treatments (for example, surgery, technical interventions, devices, rehabilitation, psychotherapy, and behavioral intervention) are not specifically addressed in the CONSORT Statement. Furthermore, considerable evidence suggests that the reporting of nonpharmacologic trials still needs improvement. Therefore, the
CONSORT group developed an extension of the CONSORT Statement for trials assessing nonpharmacologic treatments. A consensus meeting of 33 experts was organized in Paris, France, in February 2006, to develop an extension of the CONSORT Statement for trials of nonpharmacologic treatments. The participants extended 11 items from the CONSORT Statement, added 1 item, and developed a modified flow diagram.

To allow adequate understanding and implementation of the CONSORT extension, the CONSORT group developed this elaboration and explanation document from a review of the literature to provide examples of adequate reporting. This extension, in conjunction with the main CONSORT Statement and other CONSORT extensions, should help to improve the reporting of RCTs performed in this field.
Ann Intern Med. 2008;148:295-309. http://www.annals.org
Continue reading →